Widgetized Section

Go to Admin » Appearance » Widgets » and move Gabfire Widget: Social into that MastheadOverlay zone

ግብፅና ደቡብ ሱዳን ምን እያደረጉ ነው?

ባለፈው ዓመት ጥር ወር ላይ ‹ደይሊ ኒውስ› የተባለ አንድ የግብፅ ጋዜጣ አንድ ዜና ይዞ ወጥቶ ነበር፡፡ ‹‹ደቡብ ሱዳን ጠንካራ ብሔራዊ የጦር ኃይል ለመገንባት የግብፅ ወታደራዊ ዕርዳታ ትሻለች፤›› የሚል፡፡ ጋዜጣው ይህንን ለኢትዮጵያ መልካም ያልሆነ ዜና እንዲያወጣ ያደረገው የደቡብ ሱዳን የመከላከያ ሚኒስትር ኮሌ ማንያንግ ጁክ፣ ከግብፅ ፕሬዚዳንት አብዱልፈታህ አልሲሲ ጋር ተገናኝተው ከመከሩ በኋላ ያወጡት መግለጫ ነበር፡፡

የደቡብ ሱዳን መከላከያ ሚኒስትር፣ ‹‹ግብፅ በአካባቢው ብርቱ የጦር ኃይል ያላት አገር ሆናለች፤›› ያሉ ሲሆን፣ አገራቸው ደቡብ ሱዳን የገጠማትን የእርስ በርስ ግጭትና የደኅንነት ችግር ለመፍታት የግብፅ ድርሻ ከፍ ያለ እንደሆነም አትተው ነበር፡፡

በካቲት ወር 2007 ዓ.ም. ፕሬዚዳንት ሳልቫ ኪር ካይሮ ተገኝተው ከግብፅ መንግሥት ጋር አንዳንድ ስምምነቶች መፈራረማቸው አይዘጋም፡፡ በወቅቱ የወጡ መረጃዎች እንደሚያመለክቱት፣ የደቡብ ሱዳን ፕሬዚዳንት ግብፅ በአገራቸው የጋራ የውኃ ፕሮጀክቶች ለማከናወን ተስማምተዋል፡፡

ፕሬዚዳንቶቹ ከመፈራረማቸው በፊት ወደ ጁባ ሁለቴም ሦስቴም ተመላልሰው የማግባባት ሥራ የሠሩት የግብፅ ውኃና የመስኖ ሚኒስትር ሆሳም አል ሞግሃዚ፣ አልዋኒተር ለተባለ የአገሪቱ ጋዜጣ ጉዳዩን በተመለከተ ማብራሪያ ሰጥተው ነበር፡፡

‹‹የናይል ውኃን በጋራ ለመጠቀም ከደቡብ ሱዳን ጋር ይፋዊ በሆነ መንገድ ስንፈራረም የመጀመሪያችን ነው፤›› በማለት ግብፅ በናይል ላይ ያላት ታሪካዊ የሆነ የውኃ ድርሻን ለማስጠበቅ የሚያስችል እንደሆነም ተናግረዋል፡፡

ሚኒስትሩ እንዳሉት በሁለቱ አገሮች ስምምነት ሲፈጸም ይኼ የመጀመሪያ ቢሆንም፣ ደቡብ ሱዳን ከዋናዋ ሱዳን ስተገነጠል ግብፅ አንድ ትልቅ ቃል መግባቷ ይታወሳል፡፡ ይህም ግድብ ለመገንባትና ንፁህ የመጠጥ ውኃ ለደቡብ ሱዳን ዜጎች ለማስገኘት ለታቀደው ፕሮጀክት ድጋፍ ማድረግ ነበር፡፡

አንዳንድ የፖለቲካ ተንታኞች እንዳሉት ግብፅ በደቡብ ሱዳን ያላት ፍላጎት ቀደም ሲል በሱዳን ውስጥ በተፈጠረው የእርስ በርስ ግጭት ምክንያት የተቋረጠው፣ ግብፅ በደቡብ ሱዳን የነበራትን ‹‹ጆንግሌ ካናል ፕሮጀክት›› የተባለውን ፕሮጀክት ከማስቀጠል ጋር የተያያዘ ነው፡፡ የግብፅ ተመራማሪዎች እንደሚሉት ግን፣ አገሪቱ በደቡብ ሱዳን የምታከናውናቸው የውኃ ፕሮጀክቶች ከኢትዮጵያ የምታገኘውን ውኃ የማይተካ ቢሆንም አንድ አማራጭ መሆን ይችላል፡፡

የግብፅ ባለሥልጣናትና የውኃ ተመራማሪዎቻቸው አገራቸው በደቡብ ሱዳን ውስጥ ያላት ፍላጎት ጤናማ ዓላማ ያለው እንደሆነ ቢናገሩም፣ ለደቡብ ሱዳን ነፃነት ከማስገኘት ጀምሮ የእርስ በርስ ግጭቱ እንዲፈታ የማይተካ ሚና ስትጫወት በቆየችው ኢትዮጵያ ግን በጥርጣሬ ዓይን የሚታይ ነበር፡፡

ቀደም ሲል ኢትዮጵያ ዓለም አቀፍ ብድር እንዳታገኝ፣ በአገሪቱ ሰላምና መረጋጋት እንዳይኖር፣ ፀረ መንግሥት አቋም ያላቸው ቡድኖችን በመደገፍና በኢትዮጵያ የውኃ ግድብ ፕሮጀክት እንዳይከናወን በማድረግ ግብፆች ተሳክቶላቸው ቆይቷል፡፡

ሆኖም ከአምስት ዓመት በፊት መጋቢት 24 ቀን ይፋ የሆነው ታላቁ የህዳሴ ግድብ ግንባታ ግብፆች በጎረቤት አገሮች እንዲያንዣብቡ ምክንያት የሆናቸው ይመስላል፡፡ ዛሬም ድረስ ያልተጠናቀቀውና አንዴ ቀዝቀዝ ሌላ ጊዜ ሞቅ የሚለው በህዳሴው ግድብ ላይ የሚደረገው ሱዳንን የሚጨምረው የሦስትዮሽ ድርድር ላይ እየተሳተፈ ያለው የግብፅ መንግሥት፣ ሌሎች አማራጮችን ለመጠቀም እየተገደደ መምጣቱን ማሳያ የሚሆኑ ምልክቶች እየበዙ መጥተዋል፡፡

ኢትዮጵያና ደቡብ ሱዳን

በቀጣናው እንደ ሰላም አስከባሪ የምትቆጠረው ኢትዮጵያ፣ የሶማሊያን ቀውስ ለመፍታት ወታደራዊ ጣልቃ ገብነትን ጨምሮ በርካታ የሰላም ሒደቶች እንዲካሄዱ አድርጋለች፡፡ ምናልባትም ወደፊት እንቅፋት ካልገጠመው ሶማሊያ ከጊዜያዊ የሽግግር መንግሥት ወደ ምርጫ የምትገባበት ዕድል ሊፈጠር ችሏል፡፡

በዚሁ በሶማሊያ ጉዳይ ከፍተኛ ሚና እንደተጫወቱ የሚነገርላቸው የኢትዮጵያ የቀድሞ ውጭ ጉዳይ ሚኒስትር አቶ ሥዩም መስፍን የቻይና አምባሳደር ሆነው ከተሾሙ ጊዜ ጀምሮ፣ በደቡብ ሱዳን የተፈጠረውን ግጭት ለመፍታት ኃላፊነት በተሰጠው ኢጋድ ልዩ መልዕክተኛ ሆነው ሲሠሩ ቆይተዋል፡፡ ሥልጣን ላይ ያለውን የደቡብ ሱዳን መንግሥት የሚመሩት ፕሬዚዳንት ሳልቫ ኪር በኢትዮጵያ ተፅዕኖ እንደሚደረግባቸውና የሰላም ስምምነቱን እንዲፈርሙ በጠቅላይ ሚኒስትር ኃይለ ማርያም ደሳለኝ ማስፈራሪያ እንደደረሰባቸው፣ አንዳንድ ያልተረጋገጡ ወሬዎች ሲናፈሱ እንደነበር ይታወሳል፡፡

ሆኖም በአምባሳደር ሥዩም የሚመራው የኢጋድ አስታራቂ ቡድን ባለፈው ዓመት ሁለቱን ባላንጣዎች የሰላም ስምምነት እንዲፈርሙ አድርጓል፡፡ በስምምነቱ መሠረት ከነበሩበት ሥፍራ ወደ ጁባ ያመሩ የቀድሞው ምክትል ፕሬዚዳንት ዶ/ር ሪክ ማቻር፣ እምብዛም ሳይቆዩ ከአገር ሊወጡ ችለዋል፡፡ የጁባ መንግሥትም በፕሬዚዳንቱ ተበትኗል፡፡

‹ኢጋድ ፕላስ› በመባል የሚታወቀውና ሌሎች አካላትም የተካተቱበት ቡድን ሁለተኛ የሰላም ድርድር ቢጀምርም ፍሬያማ አልሆነም፡፡ በዚህም ኢትዮጵያም በደቡብ ሱዳን የተጠበቀባትን አልሠራችም ተብላ እየተተች ነበር፡፡

በአሁኑ ወቅት የኢትዮጵያና የደቡብ ሱዳን ግንኙነት እክል እንደገጠመው በሰፊው እየተዘገበ ቢሆንም፣ ከሁለቱም መንግሥታት ባለሥልጣናት ማረጋገጥ አልተቻለም፡፡

ባለፈው ዓመት በኢትዮጵያ አንዳንድ አካባቢዎች በተከሰተው ሁከት የግብፅ እጅ እንዳለበት የሚያመለክቱ ማስረጃዎች በመንግሥት ሚዲያ የቀረቡ ሲሆን፣ የግብፅ መንግሥት ድርጊቱን ክዷል፡፡ ከኢትዮጵያ መንግሥት ወደ ግብፅ የተላከው የማብራሪያ ጥያቄም ምላሽ አላገኘም፡፡

ሁኔታዎች ይህን መልክ በያዙበት ወቅት ነበር የግብፅ ፕሬዚዳንት ከኢትዮጵያ ሦስት ጎረቤት አገሮች ፕሬዚዳንቶች ማለትም ከኤርትራው ፕሬዚዳንት ኢሳያስ አፈወርቂ፣ ከጂቡቲው ፕሬዚዳንት ኦማር ጊሌ፣ እንዲሁም ከደቡብ ሱዳን ፕሬዚዳንት ሳልቫ ኪር ጋር ካይሮ ላይ የመከሩት፡፡ ከኤርትራ መንግሥት ጋር በመሆን ኢትዮጵያ ላይ የማሴር ድርጊት አዲስ ዜና ባይሆንም፣ ደቡብ ሱዳን በዚህ ደረጃ ሥጋት ትሆናለች ተብሎ አልተጠበቀም ነበር፡፡

ሆኖም በካይሮ ቆይታቸው ከፕሬዚዳንት አብደልፈታህ አልሲሲ ጋር ስምምነት መፍጠራቸው እየተነገረላቸው ያለው ፕሬዚዳንት ሳልቫ ኪር፣ በግብፅ የሚደገፉ ፀረ ኢትዮጵያ ኃይሎች የደቡቡ ሱዳን ምድር እንዲጠቀሙ መስማማታቸው እየተዘገበ ነው፡፡ ሬዲዮ ታሜዙጂ ስማቸው ያልተጠቀሱ የጁባ ባለሥልጣናትን በማነጋገር ያሠራጨው ዘገባ እንደሚያመለክተው፣ የህዳሴ ግድቡን ግንባታ ለማስቆም የኢትዮጵያን መንግሥት መጣል በግብፅ እንደ አማራጭ ተይዟል፡፡ እንደ ዘገባው ይህን ለማሳካትም ከደቡብ ሱዳን ጋር በጋራ ለመሥራት ስምምነት ላይ ተደርሷል፡፡

የኢትዮጵያ የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር ቃል አቀባይ አቶ ተወልደ ሙሉጌታ፣ ‹‹ይህ መረጃ መሠረት የሌለው ሐሜት ነው፤›› በማለት ለሪፖርተር ተናግረዋል፡፡ የኢትዮጵያ መንግሥት የደቡብ ሱዳን አምባሳደርን ማባረሩንም ሬዲዮው ዘግቧል፡፡ አንድ ለአገሪቱ የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር ቅርበት አላቸው የተባሉ ባለሥልጣንም፣ ‹‹ደቡብ ሱዳን ኢትዮጵያን አትፈራም፤›› ማለታቸውን ዘገባው ያመለክታል፡፡ አቶ ተወልደ እንደሚሉት ግን ኢትዮጵያ በመርህ የምትመራ አገር በመሆኗ፣ በደቡብ ሱዳንና በግብፅ መካከል ሊደረግ የሚችል ግንኙነት አያሳስባትም፡፡ ‹‹ያ ማለት የኢትዮጵያን ብሔራዊ ጥቅም ሊጎዳ የሚችል ማንኛውንም ስምምነት ሆነ ድርጊት ካለ ግን ሁሌም በጥንቃቄ እናየዋለን፤›› ብለዋል፡፡ ቃል አቀባዩ ሌሎች ዝርዝር ሁኔታዎች ላይ ማብራሪያ ከመስጠት ተቆጥበዋል፡፡

የኡጋንዳ ድብቅ እጆች

በደቡብ ሱዳን ውስጥ የሳልቫ ኪርን መንግሥት ለመደገፍ ዓላማ እንዳላቸው የሚነገርላቸው የኡጋንዳ ወታደሮች ለዓመታት ሠፍረው ይገኛሉ፡፡ የደቡብ ሱዳን መሪዎች የፈረሙት የእርቅ ስምምነት የኡጋንዳ ወታደሮች አካባቢውን ለቀው እንዲወጡ ያካትታል፡፡ ሆኖም አሁንም ድረስ ወታደሮቹ በጁባ አካባቢ ሠፍረው ይገኛሉ፡፡

ሚድል ኢስት ኦብዘርቨር የተባለው ጋዜጣ እንዳስነበበው ኡጋንዳ ከቅርብ ጊዜ ወዲህ ከግብፅ ጋር የጠበቀ ግንኙነት መመሥረቷንና ፕሬዚዳንት ሳልቫ ኪርን ሥልጣን ላይ ለማቆየት ከግብፅ ጋር መክራለች፡፡ አልዶስቱር የተባለ የግብፅ ሌላ ጋዜጣ እንደዘገበው፣ ደቡብ ሱዳንና ግብፅ የጋራ ስምምነት እንዲፈርሙ ያመቻቸችው ኡጋንዳ ነች፡፡ በተለይ ደግሞ በተቃውሞ ላይ የሚገኙት የደቡብ ሱዳን ነፃ አወጪ ግንባር አባላት ለደቡብ ሱዳን የዜና አገልግሎት እንደተናገሩት፣ ሳልቫ ኪርን ሥልጣን ላይ ለማቆየት ኡጋንዳና ግብፅ ስምምነት ላይ ደርሰዋል፡፡

በሱዳን ትሪቡን በወጣ ዜና መሠረት ፕሬዚዳንት ሳልቫ ኪር አማፂዎችን የሚመቱበት ወታደራዊ ካምፕ በኡጋንዳና በዲሞክራቲክ ሪፐብሊክ ኮንጐ አዋሳኝ እየሠሩ ይገኛሉ፡፡ ወታደራዊ ዕርዳታ የሚደረግላቸው ከግብፅ ሲሆን፣ በግብፅ በኩል ደግሞ የኢትዮጵያ አማፂዎችን የደቡብ ሱዳን ምድር እንዲጠቀሙ ስምምነት ላይ ደርሰዋል፡፡ እንደ ዘገባዎቹ ስምምነቱ ከኢትዮጵያም ባሻገር በዳርፉር የሚገኙ አማፂዎችንም መደገፍ የሚጨምር ነው፡፡ ሱዳን በህዳሴ ግድቡ ጉዳይ ከኢትዮጵያ ጋር በማበሯ ግብፅ ልትበቀላት እንደማትፈልግም የሱዳን ትሪቡን ዘገባ ያመለክታል፡፡

በመደበኛዎቹ ሚዲያዎችም ሆነ በማኅበራዊ ሚዲያዎች እየተባለ ያለውን የሁለቱ አገሮች እክል የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር እያስተባበለው ሲሆን፣ በኢትዮጵያ የደቡብ ሱዳን አምባሳደር ጀምስ ፒታ ሞርጋ በቅርቡ በሰጡት መግለጫ የሁለቱ አገሮች መልካም ግንኙነት እንደቀጠለ ነው ብለዋል፡፡ የግብፅ ፕሬዚዳንት ከደቡብ ሱዳን አቻቸው ጋር አደረጉት የተባለውን ስምምነትም መሠረተ ቢስ ነው ማለታቸው ተዘግቧል፡፡ ይህም ሆኖ ግን ግብፅና ደቡብ ሱዳን ምን እያደረጉ ነው? ለሚለው ጥያቄ የተሟላ መልስ አልተገኘም፡፡

 

 

 

Posted by on January 25, 2017. Filed under አማርኛ/Amharic. You can follow any responses to this entry through the RSS 2.0. Both comments and pings are currently closed.